اقتصاد ژاپن: آخرین وضعیت دیدگاه ها و سیاست های بانک مرکزی ژاپن

یکشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۶ - ۱۲:۳۷

این هفته آخرین نشست تعیین نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن در سال ۲۰۱۷ برگزار خواهد شد. سال ۲۰۱۷ سال آرامی برای بانک مرکزی ژاپن بوده است، به‌خصوص اگر تغییرات سیاست‌های پولی سال‌های قبل را در نظر بگیریم، هیچ تغییری در سیاست‌های پولی سال جاری میلادی اعمال نشده است. سال ۲۰۱۶ در ۲۹ ژانویه شاهد کاهش ناگهانی نرخ بهره ژاپن به محدوده منفی بودیم، به‌طوری‌که همه سرمایه‌گذاران شوکه شدند و درنتیجه USDJPY در طول ۵ ماه از ۱۲۱٫۵۰ به زیر ۱۰۰ سقوط کرد. در ادامه امیدها به سیاست‌های انبساطی مالی ترامپ و پیروزی او در انتخابات ماه نوامبر ۲۰۱۶ موجب شد تا جفت ارز دوباره به سمت ۱۲۰ بازگردد و اندکی پایین‌تر از آن در محدوده ۱۱۸٫۶۷، با تشکیل اوج دوقلو دوباره سقوط کند. بعدازاینکه در سه‌ماهه اول سال ۲۰۱۷ شاهد بازگشت نرخ برابری بودیم، جفت ارز وارد دامنه محدود و نوسانی شده و این هفتمین ماه متوالی است که بازار نتوانسته از این دامنه محدود خارج شود.
مهم‌ترین موضوع در نشست این هفته بانک مرکزی ژاپن، چشم‌انداز سیاست‌های انبساطی پولی بانک مرکزی است. سیاست‌های محرک اقتصادی که با سرکار آمدن شینزو آبه (نخست وزیر ژاپن) اجرا شده‌اند، پنج سال است که بر بازارهای ژاپن تأثیر می‌گذارند و درحالی‌که در اوایل اجرای سیاست‌های انبساطی تورم ژاپن تقویت شد و به‌طور موقتی در سال ۲۰۱۶ به ۲ درصد نزدیک شد، اما از آن زمان دوباره شاهد چرخه‌ای از فشارهای تورمی منفی در اقتصاد ژاپن بوده‌ایم. تقریباً در سی سال گذشته اقتصاد ژاپن همواره با تورم منفی درگیر بوده است.
در طول سال گذشته، تورم ژاپن بین ۰٫۲ و ۰٫۷ درصد باقی‌مانده است. این در حالی است که حجم بالایی از سیاست‌های انبساطی پولی در حال اجراست. بعد از چهار ماه رشد ۰٫۴ درصدی تورم، در ماه اوت به ۰٫۷ درصد رسید و در ادامه شاهد افت مجدد فشارهای تورمی بودیم، به‌طوری‌که تورم ژاپن در ماه اکتبر به ۰٫۲ درصد بازگشت. به همین دلیل می‌توان گفت که بانک مرکزی ژاپن از هدف تورمی خود فاصله زیادی دارد.
در ماه سپتامبر، گزارش‌هایی از احتمال افزایش محرک‌های پولی منتشر شد. این‌زمانی بود که عضو جدید بانک مرکزی ژاپن (Gouishi Kataoka) با عدم‌تغییر نرخ بهره مخالفت کرد. اختلاف‌نظرها در بانک مرکزی ژاپن چیز جدیدی نیست. به‌خصوص که دو عضو قبلی بانک مرکزی ژاپن نیز با سیاست‌های بانک مرکزی مخالف بودند. Kuichi و Sato هر دو از اعضای قبلی بانک مرکزی ژاپن بودند که خواستار پایان یا کاهش حجم سیاست‌های انبساطی بودند. اما ازآنجایی‌که دوره خدمت هر دو عضو در ماه ژوئیه تمام می‌شد، انتظار می‌رفت که اعضای جدید با رأی اکثریت مقامات بانک مرکزی هم نظر باشند و اتحاد در میان مقامات بانک مرکزی بیشتر شود. اما زمانی که Kataoka در ماه ژوئیه وارد بانک مرکزی ژاپن شد، به اختلاف‌نظرها دامن زد و این بار برخلاف مقامات قبلی، خواستار تشدید سیاست‌های انبساطی پولی برای رسیدن نرخ تورم به دودرصدی شد.
این وضعیت در ماه گذشته میلادی کمی پیچیده‌تر شد. زمانی که رئیس بانک مرکزی ژاپن از نرخ‌های معکوس حرف زد، سؤالات زیادی در میان سرمایه‌گذاران مطرح شد، مبنی بر اینکه آیا بانک مرکزی ژاپن دیگر اشاره‌ای به استراتژی خروج از سیاست‌های انبساطی پولی نخواهد کرد؟ منظور از نرخ بهره معکوس، وضعیتی است که در آن کاهش نرخ بهره تأثیر منفی بر اقتصاد می‌گذارد و ازآنجایی‌که مدت‌زمان طولانی است که ژاپن از سیاست‌های انبساطی استفاده می‌کند، این می‌تواند به معنی تشدید حجم تسهیلات مقداری پولی در آینده باشد. در ابتدا نظرات رئیس بانک مرکزی ژاپن در رابطه با نرخ بهره معکوس که می‌تواند بر اقتصاد ژاپن آسیب برساند، از سوی بازار این‌گونه تفسیر شد که شاید بانک مرکزی به دنبال دوری از سیاست‌های انبساطی و محرک‌های پولی است. اما در ادامه معلوم شد هدف رئیس بانک مرکزی از اشاره به نرخ بهره معکوس، فراهم کردن شرایط برای تشدید سیاست‌های انبساطی و محرک پولی در آینده است.
مطالب بالا آخرین وضعیت سیاست‌های پولی و دیدگاه‌های بانک مرکزی ژاپن را نشان می‌دهد. ازآنجایی‌که بانک مرکزی هنوز به هدف تورمی ۲ درصدی نرسیده، نمی‌توان انتظار داشت که بانک حرف از استراتژی خروج از سیاست‌های انبساطی بزند. به همین دلیل انتظار می‌رود که روند این هفته ین ژاپن نزولی باشد.